Veranderen van mening – kent u die uitdrukking?

 In Geen categorie

De titel van dit stukje (met dank aan Ds. Gremdaat ) geeft de leidraad weer van een workshop die ik enige tijd geleden mocht geven bij Blok Social Society. Hoe kan het toch zijn dat mensen ongeacht onweerlegbaar bewijs van het tegendeel, nauwelijks in staat zijn van mening te veranderen? En wat kan je er aan doen?

Zodra je eenmaal iets gelooft, is er een onwillekeurige neiging dat geloof, die overtuiging te beschermen. Sterker (erger?) nog, bij het vinden van nieuwe zekerheden om ons gelijk te bevestigen, leggen onze hersenen nieuwe neuronale verbindingen aan die onze overtuigingen alleen maar verder versterken

We lijken vrij hulpeloos als je het vanuit bovenstaand perspectief bekijkt. We zoeken alleen naar ons eigen gelijk en onze hersenen faciliteren ook nog eens. We vinden het namelijk ook prettig omdat het geen moeite kost. De hersenen zijn zo ingericht dat we liefst zo min mogelijk inspanning doen – cognitief gesproken. Daarom ook hechten we meer geloof aan zaken die makkelijk leesbaar zijn geschreven en accepteren we liever zaken die op een A4-tje worden gepresenteerd dan op 25 pagina’s.

De aandacht die nep-nieuws krijgt, hangt daarmee waarschijnlijk ook samen. Mensen geloven de meest bizarre dingen, zo mag je het nieuws over een pedo-netwerk toch wel categoriseren, als het past bij hun overtuiging dat van Hillary Clinton een echt slecht en kwaadaardig politica is. Zelfs alle aandacht voor zogeheten nep-nieuws op zich is interessant in dit kader. Mensen die heel erg zijn geschrokken van de overwinning van Trump, het Oekraïne referendum en BREXIT, zullen eerder geloven dat het “allemaal komt door dat nep-nieuws”. Dan hoeven ze de kritiek op hun eigen meningen en overtuigingen niet serieus te nemen. Aan de andere kant zullen mensen die dergelijke ontwikkelingen juist toejuichen die aandacht voor nep-nieuws kwalificeren als een poging die mening te marginaliseren.

Er is meer: wij zijn geneigd positieve feiten minder in ons op te nemen dan negatieve geluiden. Met zaken die tegen ons wereldbeeld indruisen, blijven we langer bezig, om ons er tegen te wapenen. De gedachte achter dat laatste is dat we evolutionair beducht moesten zijn voor dreiging om in leven te blijven.

In teams is deze koppigheid en het (ogenschijnlijke) onvermogen van mening te veranderen, desastreus voor groei. Het is niet zelden de bron van het gedrag dat iedereen al te goed kent. In een meeting worden afspraken gemaakt. Iedereen spreekt uit erachter te staan (of mompelt dat een beetje) en zodra we buiten komen zeggen mensen tegen elkaar “Dat gaan we dus mooi niet doen”. Ambivalentie is het resultaat. Dubbelhartigheid. Er is ruimte voor dubbele uitleg. Men geeft dan vaak rationele argumenten voor het gedrag.

 

“Ik ben niet gehoord”, “Mij is niets gevraagd”, “Ik vertrouw het niet”, “Daarvoor neem ik geen verantwoordelijkheid”, “Waarom zou ik………”.

Het zijn inderdaad rationalisaties voor iets anders, namelijk het onvermogen, zoals boven beschreven, je mening te veranderen. Uit bovenstaande blijkt ook al snel wat daarvan de achterliggende reden is. Het kost energie, het maakt je los uit je bestaande wereldbeeld en dat vereist dus vertrouwen in je omgeving. Iedereen die in een team zit of heeft gezeten dat niet helemaal optimaal functioneert, weet dat daar ook altijd de kern ligt.

De aanwezigheid van vertrouwen betekent dat je van mening kan verschillen en kan toegeven dat je mening (wel eens) fout kan zijn. Dat een ander het beter ziet. Dat je nog wel wat te leren hebt.

Tenslotte, de inspanning om iets nieuws te leren en van mening te veranderen is erg goed voor de hersenen. Of, zoals in de NYTimes Sunday Review staat:

In the United States, we are obsessed with happiness. But as people get older, research shows, they cultivate happiness by avoiding unpleasant situations. This is sometimes a good idea, as when you avoid a rude neighbor. But if people consistently sidestep the discomfort of mental effort or physical exertion, this restraint can be detrimental to the brain. All brain tissue gets thinner from disuse. If you don’t use it, you lose it. So, make a New Year’s resolution to take up a challenging activity. Learn a foreign language. Take an online college course. Master a musical instrument. Work that brain. Make it a year to remember.

Ik zou willen toevoegen: “Change your mind!”

Recent Posts
Stuur ons een email
Contact

We nemen zsm contact met u op.